Gia Công Sườn Răng Sứ CAD/CAM Là Gì? Một Ca Cắt Sườn Zirconia Đi Qua Những Bước Nào

"Cắt sườn" là cách labo quen gọi công đoạn phay khung sườn Zirconia từ đĩa phôi bằng máy CAD/CAM. Bài này giải thích CAD/CAM làm gì trong một ca sườn, từng bước có mục đích gì và hay sai ở đâu — để labo biết cần gửi gì, cần kiểm tra gì khi nhận sườn.

1. Sườn răng sứ là gì

Sườn (coping, framework) là phần khung bên trong của mão hoặc cầu răng sứ, chịu lực và nâng đỡ lớp sứ đắp bên ngoài. Sườn phải ôm khít cùi răng, đủ dày để chịu lực và chừa đủ chỗ cho lớp sứ.

Trước đây sườn chủ yếu là kim loại đúc theo mẫu sáp. Với Zirconia, sườn được thiết kế trên máy tính và phay từ phôi, nên thiết kế lưu lại được, sửa được và làm lại giống hệt khi cần.

2. CAD/CAM nghĩa là gì

• CAD (Computer-Aided Design): thiết kế sườn trên phần mềm, dựa trên dữ liệu quét cùi răng, răng kế cận và hàm đối.
• CAM (Computer-Aided Manufacturing): phần mềm tính đường chạy dao và máy phay cắt sườn từ đĩa phôi theo đúng thiết kế.

Điểm riêng của Zirconia: phôi được phay khi còn ở trạng thái chưa thiêu kết, mềm và xốp. Sau khi phay, sườn được thiêu kết ở nhiệt độ cao để đạt độ cứng cuối cùng và co lại khoảng 20–25% theo mỗi chiều. Vì vậy sườn phải được phay phóng to đúng theo hệ số co in trên nhãn của chính đĩa phôi đó.

3. Một ca cắt sườn đi qua những bước nào

Bước 1 — Nhận dữ liệu

Dữ liệu có thể là file STL từ máy quét, file thiết kế sẵn từ exocad hoặc 3Shape, hoặc mẫu thạch cao gửi tới xưởng để quét lại.

Hay sai: thiếu hàm đối hoặc bản ghi khớp cắn; đường hoàn tất bị nướu hoặc nước bọt che trên file quét.

Bước 2 — Kiểm tra dữ liệu và chỉ định

Soát đủ hàm làm việc, hàm đối, khớp cắn, đường hoàn tất rõ, số răng và mã màu. Thiếu thì hỏi lại labo chứ không tự suy đoán.

Hay sai: số răng ghi bằng lời ("răng hàm dưới bên trái") thay vì hệ FDI, dễ nhầm bên.

Bước 3 — Thiết kế

Dựng đường hoàn tất, đặt khoảng hở xi măng, đặt độ dày thành sườn, kiểm tra tiết diện vùng nối với cầu răng. Labo duyệt thiết kế trước khi phay.

Hay sai: đường hoàn tất vẽ lệch vài phần mười milimet; vùng nối cầu thiếu chiều cao vì khoảng phục hình hẹp.

Bước 4 — Xếp ca lên đĩa phôi (nest)

Phần mềm CAM xếp các sườn lên đĩa phôi, đặt chốt giữ (sprue) và khai hệ số co của lô phôi.

Hay sai: khai hệ số co của lô cũ cho đĩa mới; đặt chốt giữ vào vùng đường hoàn tất.

Bước 5 — Phay

Máy phay nhiều trục cắt sườn theo đường chạy dao đã tính.

Hay sai: mũi phay đã mòn làm mất chi tiết trong lòng mão, sườn thử bị cấn.

Bước 6 — Thiêu kết

Sườn được tách khỏi đĩa, làm sạch, có thể nhuộm màu, rồi thiêu kết theo chương trình lò khuyến cáo cho dòng vật liệu đó. Cầu dài cần được kê đỡ đúng cách để không cong võng.

Hay sai: rút ngắn chương trình lò để kịp giao, làm giảm độ bền và thay đổi độ trong của vật liệu.

Bước 7 — Kiểm tra và giao

Soát độ khít trên mẫu, điểm chạm, độ dày; làm sạch, đóng gói và giao.

4. CAD/CAM giúp gì và không giúp gì

CAD/CAM giúp sườn đồng đều giữa các đơn vị, kiểm soát được độ dày và vùng nối bằng số đo, lưu thiết kế để làm lại đúng như cũ. Nhưng máy chỉ làm đúng theo dữ liệu và thông số được đưa vào: file quét thiếu đường hoàn tất hay khai sai hệ số co thì sườn vẫn sai, chỉ là sai một cách rất chính xác.

5. Labo nên kiểm tra gì khi nhận sườn

• Sườn vào cùi mẫu nhẹ nhàng, không bập bênh, rìa sườn trùng đường hoàn tất.
• Độ dày đều, đo bằng thước đo độ dày ở những điểm nghi mỏng.
• Vùng nối cầu không có vết nứt, không bị mài mỏng.
• Bề mặt sạch, không còn bụi phay hay vết chốt giữ thô.

Sườn thử bị kênh thì truy nguyên nhân theo thứ tự trong bài sườn Zirconia thử bị kênh. Thông số thường dùng và quy trình tại xưởng KTSMILE: xem trang trung tâm cắt sườn Zirconia.