Công Nghệ
Một chiếc răng Zirconia trước khi vào lò trông gần như giống nhau dù sau này nó sẽ là màu A1 hay A3.5. Dung dịch nhuộm chỉ thực sự lên màu sau thiêu kết. Vì vậy người nhuộm làm việc gần như "mù màu": muốn kết quả ổn định, phải dựa vào quy trình chứ không dựa vào mắt nhìn lúc nhuộm.
Răng đã nhúng màu nhưng chưa nung, đặt cạnh răng thành phẩm: màu thật chỉ hiện ra sau thiêu kết
Bài này giải thích các cách tạo màu cho Zirconia, cách nhúng và quét dung dịch, và những lỗi thường làm răng ra lò lệch màu so với chỉ định.
1. Ba cách tạo màu cho răng Zirconia
| Cách | Làm thế nào | Phù hợp |
|---|---|---|
| Phôi có màu sẵn | Đĩa phôi đã nhuộm màu từ nhà máy, nhiều loại chuyển màu theo lớp từ cổ tới cạnh cắn | Ca cần màu ổn định, làm số lượng nhiều cùng một màu |
| Phôi trắng + dung dịch nhuộm | Phay từ phôi trắng, nhúng hoặc quét dung dịch màu trước thiêu kết | Cần chỉnh màu theo từng vùng, ít ca cùng màu, phối nhiều màu trên một cầu |
| Tô màu bề mặt sau nung | Quét màu và men bóng lên bề mặt răng đã thiêu kết rồi nung men | Tạo hiệu ứng rãnh, đốm, chỉnh nhẹ sắc độ ở lớp ngoài |
Ba cách thường được phối hợp: nhuộm hoặc chọn phôi để có màu nền, rồi tô màu bề mặt để tạo chi tiết. Tô màu bề mặt chỉ nằm ở lớp ngoài, nên không thay được màu nền.
2. Nhúng toàn bộ: nhanh, đều, nhưng ít chiều sâu
Sườn khô, sạch được ngâm trong dung dịch màu một khoảng thời gian theo hướng dẫn của hãng, rồi lấy ra, thấm bớt dung dịch thừa.
- Thời gian ngâm quyết định độ đậm. Ngâm lâu hơn quy định làm răng đậm và xám hơn mong muốn
- Dùng nhíp nhựa hoặc dụng cụ hãng khuyến cáo, không dùng nhíp kim loại nếu hướng dẫn không cho phép
- Mỗi màu dùng một cốc riêng, đậy kín sau khi dùng để dung dịch không bay hơi, cô đặc lại
- Thấm dung dịch thừa đọng ở mặt trong và rãnh trước khi sấy
Nhúng cho màu đều từ cổ tới cạnh cắn. Răng nhìn đúng màu nền nhưng phẳng, thiếu độ chuyển từ cổ răng đậm sang cạnh cắn trong.
3. Quét cọ theo vùng: tạo chiều sâu cho răng
Thay vì nhúng cả khối, người nhuộm quét dung dịch bằng cọ theo từng vùng:
- Cổ răng: màu đậm hơn, nhiều lớp hơn
- Thân răng: màu nền theo chỉ định
- Cạnh cắn, đỉnh múi: dung dịch trong, xám hoặc xanh nhạt để tạo độ trong
- Rãnh mặt nhai: màu hiệu ứng mỏng, quét ít
Số lớp quét phải được ghi lại và lặp lại giống nhau giữa các ca cùng màu. Cọ dùng riêng từng màu, rửa sạch giữa hai màu để không lẫn.
4. Sấy khô: bước hay bị rút ngắn nhất
Sau khi nhuộm, sườn chứa đầy dung dịch trong các lỗ xốp. Đưa vào lò khi chưa khô, dung dịch bốc hơi nhanh lúc nâng nhiệt, kéo màu ra bề mặt không đều, có thể gây vệt loang hoặc nứt.
- Sấy theo nhiệt độ và thời gian hãng dung dịch quy định, thường bằng đèn hồng ngoại hoặc tủ sấy
- Sườn dày, cầu nhiều đơn vị cần sấy lâu hơn mão đơn
- Không chạm tay vào sườn đã nhuộm: dầu da tay để lại vết sau nung
5. So màu sau thiêu kết
Ảnh minh hoạ: bảng so màu VITA classical 16 màu, A1 tới D4. Ảnh: Matthew Ferguson 57, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Răng ra lò được so với cây màu tương ứng trên bảng màu mà phòng khám dùng khi lấy màu. Một vài điểm giúp so màu đáng tin hơn:
- So dưới nguồn sáng ổn định, gần ánh sáng ban ngày, luôn cùng một chỗ
- Đặt răng và cây màu cùng khoảng cách, cùng góc nhìn
- Với phôi có độ trong cao, màu cùi răng ảnh hưởng nhiều tới màu cuối cùng. Phòng khám nên gửi kèm màu cùi
- Khi đổi lô dung dịch hoặc dòng phôi, nhuộm và nung thử một mẫu trước khi làm ca thật
6. Lỗi làm răng ra lò lệch màu
| Biểu hiện | Nguyên nhân thường gặp |
|---|---|
| Răng đậm, xám hơn chỉ định | Ngâm lâu, quét nhiều lớp, dung dịch đã bay hơi cô đặc |
| Răng nhạt, trắng phấn | Ngâm quá ngắn, sườn còn ẩm khi nhúng, dung dịch bị pha loãng |
| Vệt loang, sọc màu | Sấy chưa đủ, dung dịch đọng không đều, chạm tay sau khi nhuộm |
| Bờ cổ răng sẫm | Dung dịch đọng ở mặt trong và đường hoàn tất |
| Đốm đen, đốm xám nhỏ | Nhiễm bẩn từ mũi mài, nhíp kim loại, cọ lẫn màu |
| Cả mẻ lệch màu đều nhau | Chương trình lò không đúng dòng phôi, lò lệch nhiệt |
Câu hỏi thường gặp
Nhuộm màu có làm Zirconia yếu đi không?
Khi dùng dung dịch đúng loại và đúng hướng dẫn của hãng, nhuộm màu được tính sẵn trong quy trình của vật liệu. Rủi ro nằm ở việc làm sai: ngâm quá lâu, sấy không đủ, hoặc dùng dung dịch của hệ khác không tương thích với phôi.
Nên dùng phôi có màu sẵn hay phôi trắng để nhuộm?
Phôi có màu sẵn cho màu ổn định và tiết kiệm thời gian khi làm nhiều ca cùng màu. Phôi trắng nhuộm tay linh hoạt hơn khi cần chỉnh màu theo từng vùng hoặc phối nhiều màu trên một cây cầu. Nhiều xưởng dùng cả hai tuỳ ca.
Răng ra lò lệch màu có sửa được không?
Nếu răng nhạt hơn chỉ định, có thể tô màu bề mặt rồi nung men để kéo màu lại một phần. Nếu răng đậm hơn nhiều, tô màu không làm sáng lại được và thường phải làm lại.
KTSMILE là trung tâm milling CAD/CAM tại TP.HCM, gia công khung sườn Zirconia và răng toàn sứ cho labo và phòng khám. Phòng khám gửi ca nên ghi rõ màu răng theo bảng màu, màu cùi và ảnh chụp màu nếu có.
Thông tin thiết bị y tế (loại B)
Khung sườn Zirconia — số công bố tiêu chuẩn áp dụng: 250003653/PCBB-HCM.
Chủ sở hữu số lưu hành: CÔNG TY TNHH KTSMILE. Mục đích sử dụng: phục hình răng cố định, chế tác theo chỉ định của bác sĩ nha khoa.
Bài viết mang tính tham khảo chuyên môn, không thay thế chỉ định của bác sĩ và hướng dẫn của nhà sản xuất vật liệu, thiết bị.
