Hệ Số Co Phôi Zirconia: Đọc Dòng "Scale" Trên Đĩa Phôi

Cả mẻ sườn ra lò, thử lên mẫu thì ca nào cũng kênh, và kênh giống hệt nhau. Thiết kế đã soát, khoảng hở xi măng không đổi, máy phay chạy đúng chương trình. Khi lỗi lặp lại đều như vậy trên cả một đĩa, chỗ nên nghi đầu tiên là một con số in trên nhãn đĩa phôi: hệ số co, dòng "Scale".

Bài này giải thích con số đó là gì, đọc nó trên nhãn ra sao, khai vào phần mềm CAM thế nào, và nhận ra khai sai bằng cách nào.

1. Vì sao sườn phải phay to hơn thành phẩm

Đĩa phôi Zirconia được phay ở trạng thái tiền thiêu kết, anh em labo quen gọi là trạng thái phấn. Lúc này vật liệu xốp và mềm, mũi phay cắt nhẹ, bờ mỏng ít bị mẻ.

Khi thiêu kết, các hạt Zirconia kết khối lại, khoảng trống bên trong mất đi, và sườn co khoảng 20% theo mỗi chiều. Tính theo thể tích thì gần một nửa.

Vì thế phần mềm CAM phải phóng to thiết kế trước khi tính đường dao. Tỉ lệ phóng to đó là hệ số Scale:

Scale = kích thước lúc phay ÷ kích thước sau thiêu kết

Với Scale 1,240, sườn lúc phay to hơn thành phẩm 24%; ra lò, nó co về đúng kích thước thiết kế.

2. Đọc nhãn đĩa phôi

Nhãn đĩa phôi thường có các dòng:

• REF — mã sản phẩm
• LOT — số lô sản xuất
• Màu và độ dày đĩa
• Scale — hệ số co

Điều cần nhớ: hệ số co đi theo lô, không theo tên sản phẩm. Hai đĩa Cercon HT cùng REF 5366092614 ở xưởng là ví dụ: đĩa LOT 18043544 ghi 1,240, đĩa LOT 18043122 ghi 1,238.

Cách in cũng khác nhau giữa các hãng. Có hãng in ba số cho ba trục x / y / z (ví dụ 1,240 – 1,240 – 1,234), có hãng in một số chung, có hãng mã hoá trong mã vạch để phần mềm tự đọc.

3. Ba trục x, y, z

Trên nhãn ba số, hệ số trục z (chiều dày đĩa) có thể khác hai trục còn lại, như ví dụ 1,240 – 1,240 – 1,234 ở trên. Vì vậy nhãn in ba số thì nhập đủ ba số, không lấy một số dùng chung.

Phần mềm CAM áp hệ số z cho chiều dày đĩa, nên lật đĩa không làm đổi trục co. Riêng đĩa đa lớp phải lắp đúng mặt theo hướng dẫn của hãng, nếu không tầng men và tầng cổ răng sẽ bị đảo.

4. Khai hệ số vào phần mềm CAM

Mỗi lần lắp đĩa mới, hệ số phải được khai lại theo LOT của chính đĩa đó, kể cả khi đĩa trước cùng mã sản phẩm.

• Nhập tay: đọc từ nhãn, nhập đủ ba trục nếu nhãn có ba số.
• Phần mềm đọc mã vạch: vẫn so con số hiện trên màn hình với nhãn trước khi phay.
• Ghi LOT vào từng ca: khi cần truy lại một ca, biết ngay nó được cắt từ lô nào. Đây cũng là một phần của truy xuất nguồn gốc theo ISO 13485 trong labo nha khoa.

5. Khai sai thì sườn ra sao

Sai hệ số không làm hỏng riêng một ca. Nó làm lệch cả mẻ trên đĩa đó, và lệch cùng một kiểu:

Sai lệch nhìn nhỏ nhưng nhân theo chiều dài. Lấy một cầu toàn hàm dài khoảng 45 mm: lô thật ghi 1,238 mà khai 1,240, chênh 0,002, sau thiêu kết cầu dài hơn cỡ 70 µm. Trong khi khoảng hở xi măng thường đặt chỉ 30–50 µm. Chừng đó đủ để một cây cầu thiết kế đúng vẫn không vào.

6. Nung đúng chương trình của hãng

Con số trên nhãn đi kèm chương trình thiêu kết mà hãng quy định cho chính dòng phôi đó. Vì vậy:

• Nung theo chương trình hãng phôi quy định cho dòng đó.
• Nung nhanh chỉ khi hãng có chương trình nhanh cho đúng dòng phôi ấy.

Câu hỏi thường gặp

Dùng chung một hệ số cho mọi đĩa cùng hãng được không?

Không. Hệ số đi theo LOT. Cùng một REF, hai lô có thể khác nhau, như ví dụ 1,240 và 1,238 ở trên.

Đĩa bị mất nhãn thì sao?

Tra LOT trên hộp đĩa hoặc giấy tờ đi kèm của hãng. Không đoán số.

Cả mẻ sườn bị kênh, chắc chắn do hệ số co?

Chưa chắc. Chương trình lò sai cũng cho lỗi đều cả mẻ. Cách khoanh vùng từng khâu ở bài sườn Zirconia thử bị kênh — truy nguyên nhân.

KTSMILE là trung tâm milling CAD/CAM tại TP.HCM, gia công khung sườn Zirconia và răng toàn sứ cho labo và phòng khám. Xưởng phay khô trên máy 5 trục UP3D P53 và thiêu kết trên 4 lò Zetin, LNY.

Bài viết mang tính tham khảo chuyên môn, không thay thế chỉ định của bác sĩ và hướng dẫn của nhà sản xuất vật liệu.