Xếp Ca Lên Đĩa Phôi Zirconia: Tiết Kiệm Phôi Mà Vẫn Giữ Độ Chính Xác

Xếp Ca Lên Đĩa Phôi Zirconia: Tiết Kiệm Phôi Mà Vẫn Giữ Độ Chính Xác

Một đĩa phôi Zirconia đường kính khoảng 98 mm có thể cắt một cầu toàn hàm, hoặc vài chục mão đơn. Bước quyết định đĩa đó được dùng thế nào gọi là xếp ca lên đĩa, hay nest, làm trong phần mềm CAM trước khi máy phay chạy. Xếp khéo thì tiết kiệm phôi. Xếp ẩu thì phần tiết kiệm được đó đổi lại bằng ca lệch màu, sườn gãy chốt hay cả đĩa sai hệ số co.

Nhiều sườn cầu Zirconia xếp trên một đĩa phôi sau khi phay

Đĩa phôi sau khi phay: các ca cầu và mão được xếp kín quanh vòng đĩa, nhãn đĩa ghi hệ số co theo ba trục

Bài này đi qua các nguyên tắc chính khi xếp ca, theo thứ tự người xếp ca thường phải cân nhắc.

1. Ca nào được xếp chung một đĩa

Mọi ca trên cùng một đĩa sẽ có chung bốn thứ: dòng phôi, màu phôi, độ dày đĩa và hệ số co của lô phôi đó. Vì vậy chỉ những ca giống nhau ở bốn điểm này mới đi chung đĩa.

  • Dòng phôi: ca chỉ định độ trong cao không xếp chung đĩa với ca cần độ bền cao
  • Màu: với phôi có màu sẵn, mỗi màu là một đĩa riêng
  • Độ dày: đĩa phải dày hơn chiều cao ca cao nhất, cộng thêm khoảng an toàn
  • Hệ số co: cả đĩa dùng một hệ số co in trên nhãn. Ca khai nhầm sang đĩa lô khác sẽ lỏng hoặc chật

Cách đọc hệ số co trên nhãn đĩa được giải thích ở bài hệ số co phôi Zirconia.

2. Chọn độ dày đĩa theo ca cao nhất

Đĩa Zirconia có nhiều độ dày, từ khoảng 10 mm tới trên 20 mm. Ca cao nhất trên đĩa quyết định độ dày cần dùng: răng hàm có chiều cao lớn, cầu răng trước dài hay ca có thanh đỡ đều cần đĩa dày hơn mão đơn thông thường.

Xếp vài mão thấp lên một đĩa dày là phí phần vật liệu phía trên và phía dưới. Ngược lại, ép một ca cao vào đĩa mỏng bằng cách nghiêng ca quá nhiều dễ làm mũi phay không với tới vùng lẹm, hoặc cắt sát mặt đĩa. Người xếp ca thường gom ca theo chiều cao để mỗi độ dày đĩa được dùng đúng chỗ.

3. Với phôi nhiều lớp màu, vị trí theo chiều dày là vị trí màu

Phôi chuyển màu theo lớp có phần cổ răng đậm ở một mặt đĩa và phần cạnh cắn trong ở mặt kia. Nâng hoặc hạ ca trong chiều dày đĩa sẽ thay đổi tỉ lệ các lớp màu nằm trong răng.

  • Đặt ca quá cao: răng lấy nhiều lớp cạnh cắn, ra lò nhạt và trong hơn chỉ định
  • Đặt ca quá thấp: răng lấy nhiều lớp cổ, ra lò đậm hơn
  • Các ca cùng màu trên một đĩa nên có vị trí theo chiều dày tương tự nhau để màu đồng đều

Với phôi một màu, vị trí theo chiều dày ít ảnh hưởng màu, nhưng vẫn cần chừa khoảng cách tới hai mặt đĩa.

4. Khoảng cách giữa các ca

Giữa hai ca phải còn đủ chỗ cho mũi phay đi qua, cộng thêm một thành phôi đủ dày để đĩa không vỡ vụn trong lúc cắt. Phần mềm CAM thường có mức khoảng cách tối thiểu, nhưng con số đó chỉ là sàn.

  • Xếp sát quá: thành phôi giữa hai ca mỏng, dễ mẻ, rung khi phay, có thể làm vỡ cả hai ca
  • Không xếp ca đè lên vùng đã cắt của đĩa dở hoặc sát mép đĩa nơi kẹp giữ
  • Ca mỏng như veneer, mão rất mỏng nên đặt ở vùng đĩa còn nguyên, xa các khoảng trống lớn
Đĩa phôi Zirconia sau khi phay nhiều ca, cầm trên tay trước máy phay
Đĩa phôi sau khi phay nhiều ca tại xưởng
Ảnh minh hoạ nhiều phục hình xếp lồng trên một đĩa phôi đã phay
Ảnh minh hoạ: nhiều phục hình xếp lồng trên một đĩa phôi. Ảnh: Sescoi CAD/CAM, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

5. Chốt giữ: số lượng và vị trí

Mỗi ca được giữ vào đĩa bằng các chốt nhỏ. Chốt giữ ca đứng yên trong lúc phay, nhưng cũng là chỗ phải cắt và mài lại sau đó.

  • Vị trí: đặt ở mặt ngoài, xa đường hoàn tất, xa điểm tiếp xúc và vùng chịu khớp cắn
  • Số lượng: mão đơn cần ít chốt; cầu dài, cầu toàn hàm cần nhiều chốt hơn và phân bố đều để không rung
  • Kích thước: chốt quá mảnh dễ gãy giữa chừng, ca rơi ra và hỏng; chốt quá to tốn công cắt và dễ làm mẻ khi tháo

6. Đĩa dở: dùng tiếp phần còn lại

Đĩa đã cắt một phần vẫn có thể dùng tiếp cho các ca sau, miễn là còn đúng dòng phôi, đúng màu và đúng lô. Khi dùng lại đĩa dở:

  • Nạp đúng đĩa đó trong phần mềm, để phần mềm biết vùng nào đã cắt
  • Giữ nguyên hệ số co của lô in trên nhãn đĩa, không lấy hệ số của đĩa mới
  • Ghi nhãn đĩa dở rõ ràng: dòng phôi, màu, độ dày, lô, ngày cắt gần nhất
  • Bảo quản trong hộp kín, tránh bụi và ẩm

Đĩa phôi Zirconia đã cắt ca toàn hàm, còn phần phôi dùng tiếp

Đĩa đã cắt ca toàn hàm: phần còn lại vẫn dùng được cho các ca sau cùng dòng phôi, cùng màu, cùng lô

7. Ghi lại ca nào nằm trên đĩa nào

Khi một ca có vấn đề về độ khít hay màu, câu hỏi đầu tiên là ca đó được cắt từ đĩa nào, lô nào, hệ số co bao nhiêu. Nếu không ghi lại lúc xếp ca, câu hỏi đó gần như không trả lời được. Thông tin cần lưu cho mỗi đĩa:

  • Danh sách ca trên đĩa và ngày phay
  • Dòng phôi, màu, độ dày, số lô (LOT) và hệ số co
  • Máy phay và bộ mũi đã dùng

Câu hỏi thường gặp

Xếp càng nhiều ca trên một đĩa có làm giảm độ chính xác không?

Số ca không làm giảm độ chính xác nếu khoảng cách, chốt giữ và độ dày đĩa đúng nguyên tắc. Sai lệch đến từ xếp quá sát, chốt yếu làm ca rung, hoặc gom nhầm ca khác lô, khác hệ số co.

Có thể xếp ca của nhiều labo trên cùng một đĩa không?

Được, nếu các ca cùng dòng phôi, cùng màu và cùng độ dày. Mỗi ca vẫn phải truy được về đúng labo, đúng bệnh nhân và đúng đĩa đã cắt.

Vì sao cùng một màu mà hai răng trên cùng đĩa ra lò khác nhau?

Với phôi nhiều lớp, hai răng đặt ở vị trí khác nhau theo chiều dày đĩa sẽ lấy tỉ lệ lớp màu khác nhau. Kích thước răng khác nhau cũng làm màu nhìn khác. Nên kiểm lại vị trí theo chiều dày trong phần mềm trước khi nghi ngờ phôi.

KTSMILE là trung tâm milling CAD/CAM tại TP.HCM, gia công khung sườn Zirconia và răng toàn sứ cho labo và phòng khám. Thông tin lô phôi của từng ca được ghi lại để truy xuất khi cần.

Thông tin thiết bị y tế (loại B)

Khung sườn Zirconia — số công bố tiêu chuẩn áp dụng: 250003653/PCBB-HCM.

Chủ sở hữu số lưu hành: CÔNG TY TNHH KTSMILE. Mục đích sử dụng: phục hình răng cố định, chế tác theo chỉ định của bác sĩ nha khoa.

Bài viết mang tính tham khảo chuyên môn, không thay thế chỉ định của bác sĩ và hướng dẫn của nhà sản xuất vật liệu, thiết bị.