Chương Trình Lò Thiêu Kết Zirconia: Chạy Sai Là Cầu Cong Vênh, Nứt Gãy

Chương Trình Lò Thiêu Kết Zirconia: Chạy Sai Là Cầu Cong Vênh, Nứt Gãy

Sườn Zirconia ra khỏi máy phay mới đi được nửa đường. Nửa còn lại nằm trong lò thiêu kết: vật liệu co khoảng 20% mỗi chiều, đặc lại và đạt độ bền. Nếu chương trình lò không đúng, một cây cầu thiết kế chuẩn, phay chuẩn vẫn có thể ra lò cong vênh, hoặc nứt ngang như ảnh dưới.

Cầu Zirconia toàn hàm có thanh đỡ bị nứt ngang vùng răng cửa sau thiêu kết

Ví dụ lỗi: cầu toàn hàm nứt ngang vùng răng cửa sau thiêu kết, dù có thanh đỡ

Bài này giải thích một chương trình thiêu kết gồm những gì, mỗi giai đoạn sai thì sườn bị gì, và vì sao cầu dài cần được kê đỡ đúng cách.

1. Một chương trình lò gồm những gì

Màn hình lò thường hiển thị chương trình thành nhiều dòng, mỗi dòng ba con số:

  • Tốc độ (°C/phút): nhiệt tăng hoặc giảm nhanh tới đâu
  • Nhiệt độ đích (°C): mức cần đạt ở cuối đoạn đó
  • Thời gian giữ (phút): giữ ở nhiệt độ đó bao lâu

Ghép các dòng lại thành ba giai đoạn: nâng nhiệt, giữ ở nhiệt độ đỉnh, rồi hạ nhiệt có kiểm soát.

Màn hình lò thiêu kết Zirconia chương trình P20, đỉnh 1530 độ C giữ 120 phút
Chương trình P20: đỉnh 1.530 °C, giữ 120 phút; mẻ chạy từ 23:15 tới 11:38 hôm sau
Màn hình lò thiêu kết Zirconia chương trình đỉnh 1550 độ C giữ 130 phút, hạ nhiệt về 880 độ C
Chương trình khác: đỉnh 1.550 °C, giữ 130 phút, hạ có kiểm soát về 880 °C

Hai chương trình trong ảnh khác nhau ở nhiệt độ đỉnh, thời gian giữ và đường hạ nhiệt, vì chúng dành cho những dòng phôi khác nhau. Một mẻ như vậy chạy hơn 12 giờ. Đó là lý do lịch giao sườn luôn phải tính thời gian lò.

2. Nâng nhiệt: nhanh quá thì nứt

Khi nhiệt tăng, phần mỏng của sườn nóng nhanh hơn phần dày. Cầu có răng trụ mỏng, vùng nối dày, nếu nâng nhiệt quá nhanh thì các phần co không đều nhau, sinh ứng suất bên trong.

Với mão đơn, sai lệch nhỏ thường không lộ ra. Với cầu dài và cầu toàn hàm, ứng suất dồn vào vùng nối và vùng răng cửa, nơi khung uốn cong nhiều. Kết quả là cầu cong, hoặc nứt đúng ở đó.

3. Giữ đỉnh: thiếu thì yếu, thừa cũng không tốt

Ở nhiệt độ đỉnh, các hạt Zirconia kết khối lại. Đây là lúc vật liệu đạt độ đặc và độ bền.

  • Nhiệt thấp hoặc giữ ngắn hơn quy định: vật liệu chưa đặc đủ, sườn yếu, độ trong kém, kích thước có thể chưa co hết nên lệch khớp
  • Nhiệt cao hoặc giữ lâu hơn quy định: hạt vật liệu lớn lên, ảnh hưởng độ trong và tính chất cơ học theo cách hãng không thiết kế

Mỗi dòng phôi có nhiệt độ đỉnh và thời gian giữ riêng, in trong hướng dẫn sử dụng của hãng. Dùng một chương trình chung cho mọi phôi dễ dẫn tới những ca lệch không rõ nguyên nhân.

4. Hạ nhiệt: đừng mở lò sớm

Sau đỉnh, lò hạ nhiệt có kiểm soát về một mức trung gian, như 880–900 °C trên hai màn hình ở trên, rồi mới nguội dần. Hạ quá nhanh, hoặc mở cửa lò khi sườn còn rất nóng, làm bề mặt nguội trước lõi. Chênh lệch đó gây ứng suất nhiệt và là nguyên nhân thường gặp của vết nứt ở cầu dài.

Ca toàn hàm và cầu nhiều đơn vị nên dùng đường hạ nhiệt chậm theo khuyến cáo của hãng cho loại phục hình nhịp dài.

5. Kê đỡ cầu dài trong lò

Chương trình đúng vẫn chưa đủ nếu cầu dài nằm sai tư thế. Khi co 20%, cây cầu phải "trượt" được trên nền đỡ. Nếu bị kẹt một đầu, nó sẽ bị kéo cong.

  • Hạt kê (beads): sườn nằm trên lớp hạt Zirconia, co tự do theo mọi hướng
  • Thanh đỡ phay liền: cầu toàn hàm được thiết kế kèm khung đỡ hình chữ U, co cùng lúc với cầu để giữ hình dạng cung hàm
  • Không để sườn chạm thành khay, không xếp chồng, không để cầu dài vắt qua chỗ trống
Nhiều sườn cầu Zirconia xếp trên khay hạt kê trước khi thiêu kết
Sườn cầu xếp trên khay hạt kê trước khi vào lò
Lò thiêu kết Zirconia tại xưởng
Lò thiêu kết tại xưởng

6. Đọc lỗi sau thiêu kết

Biểu hiệnNghi khâuKiểm gì
Cầu dài bập bênh trên mẫu, hai đầu không cùng chạmKê đỡ sai hoặc nâng nhiệt quá nhanhTư thế đặt trong lò, có thanh đỡ hay hạt kê không, chương trình đã chạy
Nứt ở vùng nối hoặc vùng răng cửaHạ nhiệt quá nhanh, mở lò sớm, vùng nối thiếu tiết diệnĐường hạ nhiệt, giờ mở lò, thiết kế vùng nối
Sườn đục, trắng phấn, thiếu độ trongChưa đủ nhiệt hoặc giữ đỉnh ngắnChương trình có đúng dòng phôi không, lò có đạt nhiệt thật không
Cả mẻ lỏng hoặc chật đều nhauThường không phải lò mà là hệ số coHệ số Scale khai trong CAM so với nhãn đĩa

Lỗi đều cả mẻ do hệ số co được giải thích ở bài hệ số co phôi Zirconia. Cách khoanh vùng từ thiết kế tới lò ở bài sườn Zirconia thử bị kênh — truy nguyên nhân.

7. Lò cũng cần được kiểm

Chương trình ghi 1.530 °C không có nghĩa buồng lò đạt đúng 1.530 °C. Bộ gia nhiệt lão hoá dần theo số mẻ, cảm biến cũng có thể lệch. Vì vậy:

  • Kiểm nhiệt độ thực của lò theo hướng dẫn của hãng lò
  • Ghi sổ từng mẻ: ca nào, dòng phôi nào, chương trình nào, ngày giờ
  • Khi một dòng phôi đột nhiên ra đục hoặc lệch, xem lại sổ mẻ nung trước khi đổ lỗi cho phôi

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng chương trình nung nhanh không?

Chỉ khi hãng phôi có chương trình nhanh cho đúng dòng phôi đó, và thường giới hạn ở mão đơn hoặc cầu ngắn. Cầu dài và cầu toàn hàm nên chạy chương trình thường.

Cầu đã nứt sau thiêu kết có sửa được không?

Không. Zirconia đã thiêu kết bị nứt phải làm lại. Điều quan trọng là tìm ra nguyên nhân trước khi phay lại, để ca mới không nứt đúng chỗ cũ.

Vì sao cùng một chương trình mà ca này đẹp, ca kia nứt?

Vì nguyên nhân có thể nằm ngoài chương trình: vùng nối thiết kế mỏng, cầu đặt kẹt trên khay, hoặc lò lệch nhiệt. Đối chiếu sổ mẻ nung với thiết kế của chính ca đó sẽ thu hẹp được nguyên nhân.

KTSMILE là trung tâm milling CAD/CAM tại TP.HCM, gia công khung sườn Zirconia và răng toàn sứ cho labo và phòng khám. Xưởng thiêu kết trên 4 lò Zetin, LNY, mỗi dòng phôi chạy chương trình theo hướng dẫn của hãng.

Thông tin thiết bị y tế (loại B)

Khung sườn Zirconia — số công bố tiêu chuẩn áp dụng: 250003653/PCBB-HCM.

Chủ sở hữu số lưu hành: CÔNG TY TNHH KTSMILE. Mục đích sử dụng: phục hình răng cố định, chế tác theo chỉ định của bác sĩ nha khoa.

Bài viết mang tính tham khảo chuyên môn, không thay thế chỉ định của bác sĩ và hướng dẫn của nhà sản xuất vật liệu, thiết bị.